Przejdź do treści

Dostawa i odbiór osobisty10 min czytania

Status zamówienia a status płatności: dlaczego nie wolno ich mylić

Status realizacji mówi, co dzieje się w kuchni i przy wydaniu. Status płatności mówi, co dzieje się z pieniędzmi. Każdy zmienia się pod wpływem innych zdarzeń.

Dla restauracji z dostawą, odbiorem osobistym i płatnościami online: kombinacje statusów, zasady, przykład modelowy i lista kontrolna.

Ilustracja: jedno zamówienie jedzenia rozdzielone na dwie osie czasu, u góry kuchnia od przyjęcia do wydania, u dołu płatność od oczekiwania przez opłacenie po częściowy zwrot
Jedno zamówienie, dwie osie czasu: kuchnia i pieniądze poruszają się każde we własnym tempie.

Status zamówienia odpowiada na pytanie, co dzieje się z jedzeniem w lokalu: czy zamówienie zostało przyjęte, jest w przygotowaniu, jest gotowe, w drodze, czy już wydane. Status płatności odpowiada na inne pytanie: czy gość zapłacił, czy płatność dopiero na niego czeka, nie powiodła się, czy pieniądze były zwracane. Obie informacje zmieniają się pod wpływem innych zdarzeń, zmieniają je inni ludzie i inne systemy, dlatego nie da się ich połączyć w jedną kolumnę „status” – „gotowe” nie znaczy „opłacone”, a „opłacone” nie znaczy „potwierdzone”. Przewodnik jest przeznaczony dla właścicieli i menedżerów restauracji, które przyjmują zamówienia na dostawę lub odbiór osobisty przez stronę, sklep internetowy albo platformę dostawczą. Znajdą w nim Państwo kombinacje statusów, które naprawdę zdarzają się w pracy lokalu, zasady, które restauracja musi ustalić sama, modelowy przykład jednego wieczoru i listę kontrolną dla zmiany oraz rozliczenia.

Dwa pytania do każdego zamówienia

Kucharz pyta przy zamówieniu, co ma przygotować i na kiedy. Osoba na wydawce albo kurier pyta, komu je przekazać i dokąd. Menedżer przy rozliczeniu zmiany pyta, czy restauracja dostała za nie pieniądze, a jeśli nie, to dlaczego. Pierwsze dwa pytania dotyczą statusu realizacji zamówienia, trzecie statusu płatności. To, że zadają je różne osoby, nie jest przypadkiem: każdy status ma innego właściciela i inne źródło zdarzeń.

Status realizacji przesuwają ludzie w restauracji – ktoś zamówienie potwierdza, kuchnia zaczyna je przygotowywać, wydawka je przekazuje – albo kanał, z którego zamówienie przyszło. Status płatności zmienia bramka płatnicza, terminal, kasa, sklep internetowy lub platforma, a także człowiek, który przy przekazaniu przyjmuje gotówkę. Zdarzenia nie przychodzą przy tym w tej samej kolejności. Płatność online może dotrzeć, zanim ktokolwiek potwierdzi zamówienie. Płatność przy odbiorze zapisuje się dopiero po przekazaniu. A zwrot pieniędzy po reklamacji może przyjść nawet następnego dnia, gdy zamówienie jest dawno zamknięte.

Nazwy statusów różnią się między systemami. W tym artykule używamy takich:

  • Status realizacji: nowe, potwierdzone, w przygotowaniu, gotowe, w drodze, zrealizowane, anulowane.
  • Status płatności: nieopłacone, oczekuje na płatność, opłacone, płatność nieudana, częściowo zwrócone, zwrócone.

Kombinacje, które zdarzają się w pracy lokalu

Gdy statusy są rozdzielone, każdą ich kombinację da się odczytać i na każdą istnieje jasna reakcja. Niektóre kombinacje są codziennością, inne to sygnał ostrzegawczy, który trzeba sprawdzić jeszcze w trakcie zmiany.

Kombinacje statusu zamówienia i statusu płatności

Sytuacje modelowe; nazwy statusów różnią się w poszczególnych systemach.
Status zamówieniaStatus płatnościCo to oznaczaCo zrobić
NoweOpłaconeGość zapłacił online z góry, kuchnia jeszcze nie zaczęłaPotwierdzić i zaplanować przygotowanie według żądanej godziny
NoweOczekuje na płatnośćPłatność online jeszcze nie przeszła albo nie została potwierdzonaPostąpić zgodnie z zasadą restauracji: poczekać albo zadzwonić do gościa
GotoweNieopłaconeZwykła sytuacja przy odbiorze osobistym z płatnością na miejscuPrzy wydaniu przyjąć płatność i od razu ją zapisać
ZrealizowaneNieopłaconeJedzenie wyszło, pieniądze nie są zapisaneSprawdzić: brakuje tylko zapisu czy rzeczywiście płatności
AnulowaneOpłaconeGość zapłacił, zamówienie nie zostanie zrealizowaneZwrócić pieniądze; status płatności zmienić dopiero po faktycznym zwrocie
ZrealizowaneCzęściowo zwróconeReklamacja jednej pozycji po wydaniuZamówienie pozostaje zrealizowane, zmienia się tylko płatność i zapisuje się powód
AnulowanePłatność nieudanaZamówienie upadło z powodu nieudanej płatnościNiczego nie przygotowywać; zgodnie z zasadą skontaktować się z gościem

Proszę zwrócić uwagę na przedostatni wiersz. Zwrot pieniędzy nie przesuwa zamówienia ze „zrealizowane” na „anulowane”: jedzenie zostało ugotowane i wydane, zmieniło się tylko to, ile pieniędzy restauracja ostatecznie zatrzymuje. Gdyby oba fakty były w jednym polu, ktoś musiałby zdecydować, którą z dwóch prawd nadpisze – a w przeglądzie zostałaby tylko połowa historii.

Dlaczego jedna kolumna „status” nie wystarcza

Wiele lokali zaczyna od jednego statusu w arkuszu lub w sklepie internetowym: nowe, opłacone, załatwione. Działa to do pierwszego wyjątku. Potem pojawiają się błędy, które powtarzają się w różnych lokalach:

  • Opłacone czyta się jako potwierdzone. Sklep oznacza zamówienie jako opłacone, a kuchnia traktuje je jako przyjęte, choć nikt go nie potwierdził – na przykład wtedy, gdy kuchnia już nie wydaje.
  • Zrobione nadpisuje nieopłacone. Kto przesunie zamówienie w status „załatwione”, kasuje informację, że płatność przy odbiorze nie została zapisana. Różnica wychodzi dopiero przy rozliczeniu i nikt nie wie, przy którym zamówieniu powstała.
  • Anulowanie bez zwrotu pieniędzy. Opłacone zamówienie zostaje anulowane, ale nikt nie rozpoczyna zwrotu, bo „anulowane” wygląda na sprawę zamkniętą.
  • Reklamacja bez śladu. Po reklamacji zamówienie przełącza się na „anulowane”, więc z przeglądu znika informacja, że jedzenie zostało przygotowane i wydane.
  • Dwie płatności za jedno zamówienie. Płatność online nie zostaje potwierdzona na czas, a gość przy odbiorze płaci ponownie kartą. Bez zapisów płatności powiązanych z zamówieniem taką sytuację wyjaśnia się ręcznie.

Rozdzielone statusy same tych błędów nie usuną, ale sprawią, że będą widoczne: każda niespójna kombinacja to sygnał, który można wyszukać i sprawdzić, zanim zamieni się w różnicę przy rozliczeniu. Osobnym problemem są zdublowane zamówienia, gdy to samo zamówienie powstaje dwa razy w różnych kanałach; to temat na odrębną analizę.

Jedno zamówienie, dwie osie czasu

Rozdzielone statusy mają sens tylko z historią. Przy każdej zmianie warto wiedzieć, z jakiego statusu zamówienie przeszło, do jakiego, kiedy i z jakiego powodu. Historia realizacji odpowiada na pytania typu „kiedy jedzenie wyszło z kuchni” albo „jak długo czekało na wydawce”. Historia płatności odpowiada na pytania „kiedy przyszły pieniądze” i „kto i dlaczego zwracał część kwoty”. Przy reklamacji lub sporze z gościem potrzebne są obie.

Z przykładu wynika prosta zasada: status realizacji przesuwa się zależnie od tego, co stało się z jedzeniem, status płatności zależnie od tego, co stało się z pieniędzmi, a do każdej zmiany należą czas i powód.

Zasady, które musi ustalić restauracja

Oprogramowanie może rozdzielić statusy, ale to, co zrobić z konkretną kombinacją, jest decyzją operacyjną. Odpowiedzi warto mieć spisane, zanim pojawi się pierwsza sporna sytuacja, i jednakowe dla wszystkich zmian.

Kiedy zacząć przygotowanie

Przy płatności online trzeba zdecydować, czy kuchnia zaczyna po potwierdzeniu zamówienia, czy dopiero po potwierdzeniu płatności. Przy zamówieniach na konkretną godzinę przygotowanie zależy od żądanej godziny, a nie od chwili, w której zamówienie przyszło. Warto też ustalić, jak długo zamówienie może pozostawać w statusie „oczekuje na płatność”, zanim ktoś je anuluje albo zadzwoni do gościa.

Kto może anulować i zwracać pieniądze

Po anulowaniu opłaconego zamówienia zawsze powinien nastąpić zwrot pieniędzy z konkretną osobą odpowiedzialną. Pieniądze zwykle zwraca się tam, gdzie płatność się odbyła – przez bramkę, terminal lub platformę – a status płatności zmienia się dopiero po faktycznym zwrocie, nie po obietnicy. Częściowy zwrot za brakującą pozycję należy zapisać razem z powodem.

Płatność przy odbiorze

Kurier albo osoba na wydawce zapisuje płatność w momencie przekazania, a nie zbiorczo na koniec zmiany. Inaczej przy rozliczeniu nie da się odróżnić, które zamówienie jest naprawdę nieopłacone, a przy którym brakuje tylko zapisu.

Zamówienia z platform dostawczych

Przy platformach gość zwykle płaci platformie, a restauracja dostaje zamówienie z informacją o płatności. Kiedy i w jakiej wysokości platforma rozlicza pieniądze z restauracją, określa umowa z nią. To trzecie, osobne pytanie; nie należy mieszać go ze statusem płatności pojedynczego zamówienia.

Rezerwacje i rachunek przy stoliku

Ta sama zasada obowiązuje poza dostawą. Zaliczka lub pakiet opłacony z góry przy płatnej rezerwacji nic nie mówi o tym, czy gość przyszedł. A gdy gość przy stoliku poprosi o rachunek przez menu QR i wybierze kartę lub gotówkę, jest to prośba do obsługi, a nie zapłata.

Artykuł opisuje praktykę operacyjną. Jak ująć anulowania, zwroty i płatności przy odbiorze wobec dostawcy płatności i w księgowości, warto sprawdzić z dostawcą bramki płatniczej i swoim księgowym.

Jak statusy rozdziela RestoCraft Orders

RestoCraft Orders opiera się na jednym rekordzie zamówienia. Zawiera on kanał, sposób odbioru, klienta, ustrukturyzowany adres, żądaną godzinę, pozycje i sumy – a osobno status realizacji zamówienia i status płatności. Każdy z nich zmienia się niezależnie i pod wpływem innych zdarzeń. Statusy zamówienia następują po sobie w stałej kolejności, a nieprawidłowe przejście system odrzuca, więc zamówienie nie może przeskoczyć z „nowe” od razu na „zrealizowane”. Historia zapisuje, z jakiego statusu do jakiego zamówienie przeszło, kiedy i z jakim powodem.

Z zamówieniem mogą być też powiązane własne zapisy płatności: dostawca, referencja, kwota, waluta, status i czas zapłaty lub zwrotu. Skąd przychodzi informacja o płatności, zależy jednak od kanału i od tego, jak daleko zaawansowana jest jego integracja:

  • WooCommerce: opłacone zamówienie zostaje w RestoCraft oznaczone jako opłacone; dziś dotyczy to płatnych rezerwacji i zaliczek, a zamówienia jedzenia ze sklepu są w fazie rozwoju.
  • Wolt, w trybie pilotażowym: dane płatności przychodzą razem z zamówieniem, a kolejne zmiany statusu z Wolta przesuwają to samo zamówienie. Do Wolta na razie nic nie jest wysyłane.
  • Własna strona: płatność do zamówienia zapisuje strona przez API zamówień; integrację konkretnej strony realizuje się w ramach projektu.
  • Bramka płatnicza RestoCraft: powiązanie płatności z bramki z zamówieniami jest w fazie rozwoju.

Ekran operacyjny, na którym zamówienie przesuwa się między statusami za pomocą przycisków, jest w fazie rozwoju, a strona ze statusem zamówienia dla gościa jest na razie tylko w planach. Co z tego ma sens w Państwa lokalu, zależy od kanałów, którymi przychodzą zamówienia – dlatego warto przejść je po kolei.

Lista kontrolna dla zmiany i rozliczenia

Zanim zaczną Państwo przyjmować płatności online albo uruchomią nowy kanał zamówień, warto przejść z zespołem te punkty:

  • Każdy wie, który status zmienia: kuchnia i wydawka status realizacji, kasa i wydawka status płatności.
  • Dla statusu „oczekuje na płatność” obowiązuje spisana zasada: kiedy zacząć przygotowanie i kiedy anulować zamówienie.
  • Płatność przy odbiorze zapisuje się przy przekazaniu, a nie na koniec zmiany.
  • Po anulowaniu opłaconego zamówienia zawsze następuje zwrot pieniędzy z osobą odpowiedzialną.
  • Zwrot pieniędzy zmienia status płatności, a nie status realizacji zrealizowanego zamówienia, i zawsze ma zapisany powód.
  • Przy rozliczeniu wyszukuje się niespójne kombinacje: zrealizowane i nieopłacone, anulowane i opłacone, dwie płatności przy jednym zamówieniu.
  • Przy zamówieniach z platform status płatności zamówienia nie miesza się z rozliczeniem od platformy.
  • Raz w tygodniu warto przejrzeć historię statusów przy reklamacjach i ustalić, na którym etapie powstał problem.

Najczęściej zadawane pytania

Tak, i nie musi to być błąd. Przy płatności przy odbiorze zamówienie jest przez chwilę wydane, a płatność jeszcze niezapisana. Jeśli jednak ta kombinacja utrzyma się do rozliczenia, jest to sygnał do sprawdzenia: brakuje albo zapisu płatności, albo samej płatności.

To zależy od zasady restauracji i sposobu płatności. Przy płatności online z góry bezpieczniej jest zacząć po jej potwierdzeniu, przy płatności przy odbiorze czekać się nie da. Ważne, aby zasada była spisana i obowiązywała tak samo na wszystkich zmianach.

Jeśli jedzenie zostało przygotowane i wydane, zamówienie pozostaje zrealizowane. Zmienia się status płatności – na częściowo zwrócone lub zwrócone – a do historii trafia powód. Anulowane jest tylko zamówienie, które faktycznie nie zostało zrealizowane.

Na razie nie. Statusy i zasady przejść między nimi są w rdzeniu zamówień RestoCraft Orders, ale strona ze statusem zamówienia dla gościa jest dopiero w planach. Do tego czasu warto informować gościa kanałem, przez który zamawiał.

Podsumowanie

  1. Status zamówienia opisuje pracę lokalu, status płatności pieniądze; zmieniają je inne zdarzenia i inni ludzie.

  2. Zwrot pieniędzy zmienia płatność, a nie fakt, że jedzenie zostało przygotowane i wydane.

  3. Niespójne kombinacje statusów to najlepsza lista kontrolna przy rozliczeniu zmiany.

  4. Zasady dla oczekujących płatności, anulowań i płatności przy odbiorze restauracja musi ustalić sama.

  5. W RestoCraft Orders gotowość zależy od kanału: Wolt w pilotażu, własna strona przez API, bramka w fazie rozwoju.

Zakończenie

Oddzielenie statusu zamówienia od statusu płatności nie oznacza dodatkowej biurokracji. Oznacza, że każdy odpowiada za swoją część – kuchnia za jedzenie, wydawka i kasa za pieniądze – a niezgodność między nimi widać, zanim zamieni się w różnicę przy rozliczeniu albo niezadowolonego gościa. Najlepiej zacząć od nazwania statusów i spisania zasad; dopiero potem decydować, które kanały i narzędzia będą je zapisywać.

RestoCraft Orders

Zamówienie i płatność w jednym rekordzie, każde z własnym statusem

Zobaczą Państwo, jak RestoCraft Orders zapisuje status zamówienia, status płatności i historię zmian oraz które kanały są dziś podłączone, w pilotażu lub w fazie rozwoju.

Czytaj dalej

Następny artykułPłatne rezerwacje w restauracji: pakiety i usługi dodatkowe9 min czytania